varthabharthi

ನಿಮ್ಮ ಅಂಕಣ

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ಘೋಷಿಸಲು ಮಾನದಂಡಗಳೇನು?

ವಾರ್ತಾ ಭಾರತಿ : 3 Nov, 2019
ವಿಜಯಕುಮಾರ್ ಎಸ್.ಅಂಟೀನ ಅರ್ಥ ವ್ಯವಹಾರ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು, ಬೆಂಗಳೂರು

10ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗವು (1995-2000) ಒಂದು ವಿಪತ್ತನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದರೆ ಅದನ್ನು ‘ಅಪರೂಪದ ತೀವ್ರತೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು’ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು. ‘ಅಪರೂಪದ ತೀವ್ರತೆಯ ವಿಪತ್ತು’ನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಅಪರೂಪದ ತೀವ್ರತೆಯ ವಿಪತ್ತನ್ನು ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಕೇಸ್-ಟು-ಕೇಸ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಮತ್ತು ಹುಧುದ್ ಚಂಡಮಾರುತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ನಂತರ ‘ತೀವ್ರ ಸ್ವಭಾವ’ದ ವಿಪತ್ತುಗಳು ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.


ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ ಧಾರಾಕಾರ ಮಳೆ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ ಎರಡು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಇಂತಹ ವಿಪತ್ತಿನಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾವುಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ವರ್ಷ ಮಳೆಗಾಲ ನಿರ್ಗಮನ ವಿಳಂಬವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಭಾರೀ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 29 ರವರೆಗೆ ಮಳೆ ಅಥವಾ ಪ್ರವಾಹದಿಂದಾಗಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ 1,673 ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರಕಾರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಳುಗಿವೆ. ಸಾವಿರಾರು ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸರಕಾರ ಹೇಳಿದೆ.

 ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2005ರ ಪ್ರಕಾರ, ‘ವಿಪತ್ತು’ ಎಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ವಿಪತ್ತು, ಅಪಘಾತ ಅಥವಾ ಗಂಭೀರ ಘಟನೆ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಥವಾ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಅಪಘಾತ ಅಥವಾ ನಿರ್ಲಕ್ಷದಿಂದ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಜೀವ ನಷ್ಟ ಅಥವಾ ಮಾನವ ಸಂಕಟಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮತ್ತು ನಾಶ, ಆಸ್ತಿ, ಅಥವಾ ಹಾನಿ, ಅಥವಾ ಅವನತಿ, ಮತ್ತು ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಸಮುದಾಯದ ನಿಭಾಯಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿದಂತಹ ಸ್ವಭಾವ ಅಥವಾ ಪ್ರಮಾಣ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಪತ್ತು ಭೂಕಂಪ, ಪ್ರವಾಹ, ಭೂಕುಸಿತ, ಚಂಡಮಾರುತ, ಸುನಾಮಿ, ನಗರ ಪ್ರವಾಹ, ಶಾಖದ ಅಲೆ; ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ವಿಪತ್ತು ಪರಮಾಣು, ಜೈವಿಕ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿರಬಹುದು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಪತ್ತನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲು ಯಾವುದೇ ನಿಬಂಧನೆ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಇಲ್ಲ. ರಾಜ್ಯ ವಿಪತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನಿಧಿ (ಎಸ್‌ಡಿಆರ್‌ಎಫ್) / ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನಿಧಿ (ಎನ್‌ಡಿಆರ್‌ಎಫ್) ಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು, ವಿಪತ್ತು ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲ.
2001ರಲ್ಲಿ, ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಿತಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬೇಕಾದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಸಮಿತಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಿರ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿಲ್ಲ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಪತ್ತುಗಳೆಂದು ಘೋಷಿಸಲು ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಬಂದವು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ 2013ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಪ್ರವಾಹ, 2014 ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಚಂಡಮಾರುತ ಮತ್ತು 2015ರ ಅಸ್ಸಾಂ ಪ್ರವಾಹ.
10ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗವು (1995-2000) ಒಂದು ವಿಪತ್ತನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದರೆ ಅದನ್ನು ‘ಅಪರೂಪದ ತೀವ್ರತೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು’ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು. ‘ಅಪರೂಪದ ತೀವ್ರತೆಯ ವಿಪತ್ತು’ನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಅಪರೂಪದ ತೀವ್ರತೆಯ ವಿಪತ್ತನ್ನು ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಕೇಸ್-ಟು-ಕೇಸ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಮತ್ತು ಹುಧುದ್ ಚಂಡಮಾರುತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ನಂತರ ‘ತೀವ್ರ ಸ್ವಭಾವ’ದ ವಿಪತ್ತುಗಳು ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.
ವಿಪತ್ತನ್ನು ‘ಅಪರೂಪದ ತೀವ್ರತೆ’ / ‘ತೀವ್ರ ಸ್ವಭಾವ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ, ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎನ್‌ಡಿಆರ್‌ಎಫ್‌ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಹಾಯವನ್ನೂ ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಪತ್ತು ಪರಿಹಾರ ನಿಧಿಯನ್ನು (ಸಿಆರ್‌ಎಫ್) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಕಾರ್ಪಸ್ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ 3:1 ಅನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸಿಆರ್‌ಎಫ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಹಾಯವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ಆಕಸ್ಮಿಕ ನಿಧಿಯಿಂದ (ಎನ್‌ಸಿಸಿಎಫ್) ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಕೇಂದ್ರವು ಶೇ. 100ರಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಾಲವನ್ನು ಮರುಪಾವತಿಸುವಲ್ಲಿನ ಪರಿಹಾರ ಅಥವಾ ರಿಯಾಯಿತಿ ನಿಯಮಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಸಾಲಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದನ್ನೂ ಸಹ, ವಿಪತ್ತನ್ನು ‘ತೀವ್ರ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ ನಂತರ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿ, 2009ರ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ನೇತೃತ್ವದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಮಿತಿಯು ಗಂಭೀರ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ತೀವ್ರ ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಪತ್ತುಗಳಿಗೆ, ಹಾನಿಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪರಿಹಾರ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ತಂಡಗಳನ್ನು ಪೀಡಿತ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ನೇತೃತ್ವದ ಅಂತರ್-ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದ ಗುಂಪು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಡಿಆರ್‌ಎಫ್/ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ಆಕಸ್ಮಿಕ ನಿಧಿಯಿಂದ (ಎನ್‌ಸಿಸಿಎಫ್) ಸಹಾಯದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಗೃಹ ಸಚಿವರು, ಕೃಷಿ ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿಯು ಕೇಂದ್ರ ಸಹಾಯವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತದೆ.
  ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ, ಫೆಡರಲ್ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿ (ಫೆಮಾ) ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಸರಕಾರದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಘಟನೆಯು ಅಂತಹ ತೀವ್ರತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಮೀರಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿಯ ಗವರ್ನರ್ ಅಥವಾ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಸ್ಟಾಫರ್ಡ್ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಫೆಡರಲ್ ಸಹಾಯವನ್ನು ಕೋರಬಹುದು. ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಕೋರಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಬಹುದು. ಸ್ಟಾಫರ್ಡ್ ಆ್ಯಕ್ಟ್ ಅಥವಾ ಪ್ರಮುಖ ವಿಪತ್ತು (ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರ) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರಗಳು, ಕೆಲವು ಖಾಸಗಿ ಲಾಭೋದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಮತ್ತು ಇತರ ನೆರವು ನೀಡಲು ಸ್ಟಾಫರ್ಡ್ ಆ್ಯಕ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಅಪಾರ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂಕಷ್ಟಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಾದರೂ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಬೇಕೆಂಬುದು ಪ್ರತಿ ಕನ್ನಡಿಗನ ವಿನಮ್ರ ಕೋರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

‘ವಾರ್ತಾ ಭಾರತಿ’ ನಿಮಗೆ ಆಪ್ತವೇ ? ಇದರ ಸುದ್ದಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚಾರಗಳು ಎಲ್ಲರಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ತಲುಪುತ್ತಿರಬೇಕೇ? 

ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ  ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Comments (Click here to Expand)